گردشگری

اگر چه فعالیت ما در حوزه گردشگری در حوزه های مختلفی صورت می‌گیرد، ولی تمرکز اصلی ما بر روی گردشگری روستایی است. در ادامه به معرفی گردشگری در این حوزه پرداخته شده است.

گردشگری روستایی چیست؟

 با توجه به اهمیت گردشگری روستایی به عنوان یک فعالیت گسترده گردشگری و تاکید روز افزون به آن در سیاست های توسعه محلی و منطقه ای،بدیهی است که تعریف مشترک و قابل قبولی از گردشگری روستایی نمی تواند وجود داشته باشد. باید پذیرفت که ویژگی های متمایزی از قبیل فعالیت ها و موقعیت های ویژه،گردشگری روستایی را از سایر بخش های گردشگری جدا می کند.

 جالب است بدانید که تعریف یا ویژگی هایی درباره ی گردشگری روستایی که در نظر همگان پذیرفنه باشد،وجود ندارد.

 در نظر اول ممکن است تعریف گردشگری روستایی آسان به نظر برسد.«لین» آنرا چنان تعریف می کند.

  فعالیت های توریستی که در روستا صورت می گیرد.ولی حتی این عبارت ساده ابهامات زیادی در بر دارد.به طور مثال خود تعریف گردشگری متفاوت است و در مورد روستا تفاوتی که بین فعالیت های گردشگری،مثل اوغات فراغت یا ورزش وجود دارد را خدشه دار می سازد.

 به هین ترتیب تعریف”روستا”یا “مناطق روستایی” نیز دشوار است. همانطور که به اختصار بیان شد،بسیاری از کشور ها در ارائه مفهومی واحد برای تعیین مناطق روستایی و شهری اختلاف نظر دارند. در حالیکه روستا هم می تواند تعریفی جغرافیایی داشته باشد و هم توصیف گرویژگی فرهنگی جوامع غیر شهری باشد.

 عباراتی که غالبا جایگزین گردشگری روستایی می شوند،از نظر گردشگری بومی و گردشگری طبیعت ، مشکلات بیشتری را ایجاد می کنند برخی اوقات این بدان معناست که گردشگری روستایی با فعالیت ها یا مکان های ویژه مانند گردشگری کشاورزی یکسان شمرده می شود،حال آنکه در موارد دیگر گردشگری روستایی به عنوان وسیله ای برای توصیف کلی و همه جانبه توسعه گردشگری به کار گرفته می شود.

 حوزه فعاليت هاي تفريحي در روستا

۱- گشت و گذار

  • گردش در جاده هاي فرعي و طولاني كوهستاني و پارك هاي طبيعي روستا؛

  • اسب سواري؛

  • سفر در كاروان ها و ارابه كولي ها؛

  • مسافرت با وسايل نقليه موتوري؛

  • دوچرخه سواري

  • قاطر سواري

  • اسكي در روستا؛

۲- فعاليت هاي آبي

  •  ماهي گيري؛

  • شنا؛

  • مسافرت در رودخانه؛

  • قايق راني با قايق هاي پارويي و كلك؛

  • موج سواري روي آب؛

  • مسابقه قايقراني؛

  • كشتي راني؛

  • انواع ديگر وسايل آبي؛

۳- فعاليت هاي هوايي:

  • هواپيماي سبك وزن؛

  • گلايدر دستي و هواپيما هاي بسيار سبك وزن؛

  • بالون هاي هواي گرم؛

۴- فعاليت هاي زميني

  •  تنيس؛

  • گلف؛

۵- فعاليت هاي ورزشي

غار نوردي؛

سخره نوردي؛

۶- فعاليت هاي اكتشافي

اقدامات صنعتي محلي،كشاورزي يا مهارتي؛

۷- فعاليت هاي فرهنگي

باستان شناسي؛

تجديد بنا؛

دوره هاي يادگيري مهارت؛

كارگاه هاي هنري؛

دسته هاي قومي؛

ساير كارهاي فرهنگي؛

۸-  فعاليت هاي مربوط به سلامتي

زيبايي اندام؛

مراكز تندرستي؛

فوايد اقتصادي

گردشگري روستايي منبع مهم و جديد ايجاد درامد براي جوامع روستايي است،بنابراين:

در كارهايي كه با گردشگري مرتبط هستند مثل آماده كردن اتاق براي گردشگران،تهيه غذا،خرده فروشي،حمل و نقل و ايجاد سرگرمي،شغل هاي جديدي به وجود مي آيند؛

از فعاليت هاي خدماتي موجود مثل سيستم حمل و نقل ، مراقبت هاي دارويي،صنايع و حرفه هاي سنتي روستايي حمايت مي شود؛

تنوع اقتصاد محلي بيشتر و اقتصاد جوامع محلي گسترده و استوار مي شود؛

فرصت هايي براي فعاليت هاي چندگانه بوجود مي آيد و به اين وسيله از ركود اقتصادي موقتي جلوگيري و از درآمد ها حمايت مي شود؛

از حرفه ها و خدمات موجود حمايت مي شود؛

شغل هاي جديد و متنوع در مناطق مختلف ايجاد مي شوند و بوسيله كم كردن كمك هزينه هاي كشاورزي،اقتصاد محلي را تقويت مي كند.

فوايد اجتماعي

توسعه گردشگري روستايي سبب فوايد اجتماعي مختلفي در جوامع روستايي مي شود، از قبيل:

تقويت و حمايت خدمات محلي مانند حمل و نقل عمومي و مراقبت هاي بهداشتي؛

ايجاد امكانات و جا ذبه هاي جديد مثل امكانات فرهنگي،مراكز تفريحي يا ورزشي؛

افزايش روابط اجتماعي در جوامع دور افتاده روستايي و ايجاد فرصت هايي براي مبادله فرهنگي؛

ايجاد آگاهي بيشتر در زمينه اصطلاح فرهنگ هاي محلي ، حرفه ها و هويت فرهنگي؛

دوباره پر جمعيت كردن مناطق روستايي.زيرا اين امر با سياست هاي كاهش جمعيت و افزايش  تعداد كهنسالان جوامع روستايي مقابله مي كند؛

افزايش نقش زنان در جوامعي كه سنتي تر و دور افتاده تر هستند.

فوايد زيست محيطي

انگيزه اصلي بسياري از گردشگران از ديدار روستا،بهره گيري از فضاي روستايي است.

موفقيت گسترش گردشگري روستايي به محيط زيست جذاب بستگي دارد بنابراين گردشگري:

هم درآمد ايجاد مي كند و هم انگيزه حفظ،حمايت و آباداني محيط زيست طبيعي روستا را ايجاد مي كند؛

از حفظ و آباداني فضاهاي تاريخي مثل خانه هاي روستايي،باغ ها و گردشگاه ها،حمايت مي كند.

با انجام فعاليت هايي از قبيل دفع زباله،تنظيم آيين نامه هاي ترافيك و اصلاح ساختمان ها منجر به بهبود محيط زيست در دهكده ها و روستا ها مي شود.

آسيب هاي توسعه گردشگري

مسلما توسعه گردشگري روستايي تحقق نمي سابد،مگر اينكه براي آن هزينه هايي صرف شود و با به مخابره انداختن محيط زيست روستا،برآن تاثير منفي گذارد. علاوه بر اين موارد همه اقسام گردشگري،از جمله گردشگري روستايي،تاحدي بر طبيعت و محيط اجتماعي- فرهنگي مناطق توريستي تاثير منفي مي گذارند. بنابراين از دهه ۱۹۷۰ توجه به گسترش مطلوب انواع مفيد گردشگري،افزايش يافته است.ولي بايد توجه داشت همانطور كه فوايدي از توسعه گردشگري روستايي حاصل مي شود،توسعه نامناسب آن نيز زيان ها و آثار منفي به دنبال دارد.با اين حال سطح اين تاثيرات متناسب با عوامل مختلفي چون اهميت صنعت گردشگري محلي،ظرفيت گردشگران و فعاليت هايشان،استحكام محيط زيست محلي و اقتدار فرهنگ ها و سنن محلي،تغيير مي كند.

آسيب هاي اقتصادي

همچنان كه گردشگري درآمد زاست و در ايجاد فرصت هاي شغلي نقش دارد،اين كاركرد ها بايد زيان هاي اقتصادي را به حالت تعادل درآورند زيرا گردشگري روستايي:

در هزينه هاي توسعه اي مثل ايجاد جاذبه هاي توريستي،امكانات و به طور كلي اصلاحات زيربنايي دخالت دارد؛

مشاغل تمام وقت و فصلي را ايجاد مي كند.

غالبا منجر به افزايش قيمت زمين،كالا و خدمات مي شود بويژه مالكيت خانه هاي ييلاقي در مناطق روستايي به اين معنا است كه مردم محلي بيش از حد به اين صنعت وابسته اند و در نتيجه نظارت جوامع محلي بر مناطق توريستي كم مي شود.

آسيب هاي اجتماعي

هجوم تعداد زياد گردشگران مي تواند تاثير هاي كوتاه مدت و بلند مدت بر استحكام اجتماعي و فرهنگي جوامع روستايي داشته باشد.مدت زمان طولاني گمان مي شد كه گردشگري در روند اشنايي با فرهنگ هاي جديد و گوناگون محلي،تحول ايجاد مي كند و اين بيشتر در مورد جوامع دورافتاده سنتي و كوچك روستايي كه براي تاثير پذيري از محيط خارج آماده بودند،صادق است.ولي بايد در نظر داشت كه توسعه گردشگري موجب تاثير هاي منفي بر جوامع محلي و فرهنگ آنها مي شود، به طور مثال:

جرم و جنايت و ساير رفتارهاي ضد اجتماعي را افزايش مي دهد؛

تراكم و افزايش جمعيت،به حريم ساكنان روستا تجاوز مي كند؛

خدمات محلي را كاهش مي دهد،به طور مثال رستوران ها را جايگزين فروشگاه هاي كوچك محلي مي كند؛

روستاييان را با عقايد جديد،مد لباس و شيوه هاي نادرست رفتاري آشنا مي كند كه با ارزش هاي سنتي- فرهنگي مقابله مي كنند؛

به خانه سازي تاكيد مي كند و روستاييان را در مورد داشتن درآمد موقت يا اقامت دائمي دچار ترديد مي كند.

آسيب هاي زيست محيطي

محيط زيست روستا براي گردشگري انعطاف پذير و قابل توسعه است.به طور كلي حضور تعداد زياد بازديد كنندگان و فراهم آوري امكانات تفريحي براي براورده كردن نيازهاي آنها،اگر به طور صحيح كنترل و اداره نشود، ويژگي هاي زيست محيطي كه گردشگران را به مناطق روستايي مي كشاند،كاهش مي دهد يا تابود مي كند.به ويژه گردشگري:

باعث ويرانه هايي در محيط زيست ساخته دست بشر مي شود.

آلودگي را در مناطق روستايي افزايش مي دهد.

نتیجه گیری

همانگونه که توضیح داده شد گردشگری روستایی یکی از انواع گردشگری می باشد که مبتنی بر اصول و مباحث علمی است و مفهومی فراتر از تصور و بیان دارد و تعداد زیادی از فعالیت ها و کارهای تفریحی عمده را شامل می شود که ممکن است برخی از آنها نسبت به بقیه ، حالت سنتی بیشتری را داشته باشند و در محیط های وسیع گوناگونی انجام شوند که کم و بیش تحت عنوان روستا مورد توجه قرار می گیرند.

بنابراین بدیهی است ساده ترین تعریف گردشگری روستایی این است که گفته می شود:

توریسمی است که در مناطق روستایی اتفاق می افتد.

مناطق روستایی همه مناطق، اعم از خشکی و آب را در بر می گیرد که خارج از شهر ها و مراکز بزرگ شهری قرار گرفته باشند.

مناطق روستایی با ویژگی های قابل تشخیص و مفاهیم فرهنگی که دارند،مرتبط هستند و از اعتبارات اساسی عرضه و تقاضا در گردشگری روستایی هستند.

موفقیت گردشگری روستایی مرهون محیط زیست سالم و جالب توجه روستا است.بنابراین لازم است که تمام نیاز های مختلف روستا به طور صحیح اداره شوند و بین آنها تعادل برقرار گردد و در عین حال باید مطمئن بود که خود گردشگری از کیفیت و جاذبه های منابعی که به آنها وابسته است نمی کاهد.به همین جهت درک ویژگی نیازهای گردشگریروستایی و راه هایی که می توان این نیاز ها را برطرف کرد حائز اهمیت است.

منابع

۱- گردشگری روستایی/ نویسنده،ریچارد جولیا شارپلی/مترجمین:دکتر رحمت اله منشی زاده،فاطمه نصیری / انتشارات:نشر منشی / سال ۱۳۸۰

۲- سایت اینترنتی اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی کشور

۳- سایت اینترنتی گردشگری روستایی